Terug naar huis... En dan?

Het regenseizoen is afgelopen. De terugkeer van vluchtelingen en ontheemden kan weer op gang komen. Dat was in de afgelopen maanden onmogelijk: de wegen waren gewoonweg niet begaanbaar. In Liberia zijn maar weinig wegen, enkele daarvan zijn geasfalteerd. De toestand van het wegennet is zo slecht dat verkeer over de weg in het regenseizoen niet of nauwelijks mogelijk is.  De hoofdweg van Monrovia naar de noordelijke provincie Lofa noemt men ‘de snelweg’. Dat is best grappig als je ziet wat de staat is van deze wegen is. Na een dag hobbelen over de snelweg is mijn hele lichaam door elkaar geschud. Maar we zijn onderweg en al duurt het uren: we komen uiteindelijk op de plaats van bestemming. Zo ook de vluchtelingen die terug naar Liberia willen.

De VN vluchtelingenorganisatie UNHCR, hoopt dat voor juni 2007 alle vluchtelingen die dat willen, zullen terugkeren naar Liberia. Tot juni volgend jaar zal de organisatie mensen die terugkeren, ondersteunen met vervoer naar huis en een pakket met goederen en voedsel. In dat pakket zit een deken, een map, een lamp, zeep, een emmer, kookgerei en voedsel waarvan een familie drie maanden kan leven. De vluchtelingen mogen zelf bepalen waar ze naartoe willen. De meesten keren terug naar hun oorspronkelijke woonplaats. Wij bezoeken tijdens onze veldreis de belangrijkste terugkeergebieden: de provincies Lofa en Nimba. Maar wat treffen de vluchtelingen en ontheemden aan bij terugkeer in hun land Liberia? Een verbrand huis, een verwoest dorp, een gebied dat compleet verlaten was tijdens de oorlog en nu moet worden opgebouwd. Ze treffen een land met een groot gebrek aan basisvoorzieningen als gezondheidzorg, onderwijs en schoon drinkwater. Eigenlijk ontbreken vrijwel álle voorzieningen. Er is een groot gebrek aan goed opgeleid personeel. In het hele land zijn bijvoorbeeld maar 20 Liberiaanse artsen aan het werk, waarvan het grootste deel in de hoofdstad Monrovia. Er zijn scholen, maar niet genoeg. En geen onderwijzers. Er is geen wetgeving, of althans: geen naleving daarvan. De Liberianen zijn wel erg positief over de nieuwe regering en president, waarvoor veel uitdagingen zijn weggelegd. Het land zit volledig aan de grond.

En bijna alles wat er op dit moment is, wordt gefinancierd door internationale hulporganisatie en de Verenigde Naties: de bouw van scholen en klinieken, de betaling van een vergoeding voor verpleegkundigen en leraren, de aanleg van waterputten, latrines.
Maar hulporganisaties blijven niet voor altijd in Liberia. Vroeger of later zullen de Liberianen het zelf moeten doen en dan zal de regering in staat moeten zijn de voorzieningen zelf te onderhouden. Er zijn veel mogelijkheden. Met name voor landbouw want de bodem is rijk bedeeld met natuurlijke hulpbronnen; het land is groen, bosrijk, met genoeg water.

Wanneer de vluchtelingen naar huis terugkeren, treffen ze gelukkig een veilig land, met dank aan de VN-troepenmacht Unmil. Een land dat van hen is, wat ze graag willen opbouwen. Een land met de eerste vrouwelijke president van Afrika. Een land met een toekomst, waar door iedereen keihard gewerkt zal moeten worden.