80.000 Soedanezen keren terug

In het kader van 'Veilig Thuis in Zuid-Soedan’ helpen vier hulporganisaties met extra steun van de Nationale Postcode Loterij de vluchtelingen veilig terug te keren naar huis. Een jaar na de start van het project maken zij de eerste balans op.

Bijna 3.000 vluchtelingen zijn in 2007 letterlijk naar huis gebracht en thuis voorzien van de noodzakelijke noodhulpgoederen zoals slaapmatten, kookpotten, dekens en eetgerei. In totaal zijn met hulp van Cordaid in Northern Bahr el Gazal, een van de meeste afgelegen delen van Zuid Soedan,  al meer dan 40 waterputten aangelegd waar 40.000 mensen gebruik van maken en 25 latrines gebouwd die zorgen voor een betere hygiëne. Afgezien van deze water- en sanitaire voorzieningen is Cordaid hard bezig om de situatie rond de gezondheidszorg te verbeteren. Die was tot kort geleden namelijk slecht: 1 op de 4 kinderen haalde het vijfde levensjaar niet. In 2007 is er veel gebeurd om de situatie te verbeteren. Twee gezondheidscentra en zes gezondheidsposten zijn ingericht die medische zorg bieden aan 600.000 Soedanezen en medicijnen en geneesmiddelen verstrekken.   

Terugkerende vluchtelingen worden na aankomst geconfronteerd met grote problemen. Huizen en scholen zijn vernield, er is een amper schoon drinkwater en er liggen honderdduizenden landmijnen verspreid langs akkers, wegen en waterputten. Dankzij het project ‘Veilig Thuis in Zuid-Soedan’ krijgen vluchtelingen na aankomst voorlichting over de gevaren van landmijnen, dit gebeurt vooral op plaatsen waar zij aankomen zoals bij het busstation en voedseldistributiecentra.

Voor vertrek, zoals in het vluchtelingenkamp Kakuma in Kenia, krijgen vluchtelingen die terug willen keren via folders, campagneborden en gemeenschapleiders informatie over de risico’s van landmijnen. Vanaf juli is ook een team getraind om mijnen op te sporen en te markeren. Dergelijke teams zijn al actief betrokken bij het opsporen, in kaart brengen en opruimen van mijnen. Sedert het starten van het project in februari 2007 werden bijna 35.000 mijnen, explosieven en handwapens geruimd.

Sinds het tekenen van een vredesovereenkomst tussen de regeringen van Khartoum en Zuid-Soedan in 2005, keren de mensen terug naar hun thuisland. Ze komen van buurlanden, bijvoorbeeld Kenia, DR Congo, en Oeganda. Ondanks de uitdagingen zijn terugkeerders vastberaden. “Natuurlijk ben ik bang van landmijnen, maar er zijn geen rebellen meer. En ik wil op mijn eigen grond leven”, zegt Martin, eindelijk weer terug in zijn geboortedorp in Zuid-Soedan. “Ik wil bijdragen aan de toekomst van mijn familie. Op mijn grond, in mijn land.”

Radio is een zeer geschikt medium om informatie te geven aan terugkerende vluchtelingen over de situatie in het gebied en de ervaringen van mensen die al zijn teruggekeerd. ‘Veilig Thuis in Zuid-Soedan’ gaat transistorradio’s uitdelen en – op verzoek van de lokale radiostations- een ‘radio soap’ ontwikkelen. Free Voice heeft dit onderdeel van het project opgestart in Juba en op dit moment wordt het productieteam geformeerd. 

De vier samenwerkende hulporganisaties willen het Nederlandse publiek nadrukkelijk laten zien wat er gebeurt in Zuid-Soedan: een mogelijk “succesverhaal” van terugkeer, hoop en wederopbouw in een complex land, lange tijd getroffen door oorlog. Daarom werd www.veiligthuisinzuidsoedan.nl gelanceerd die tot doel heeft Nederlanders zo goed mogelijk te informeren over het project. Verder worden mensen via advertenties en banners opgeroepen om mee te doen met het digitale spel: ‘Weg met de mijnen‘ waarmee zij een opwindradio kunnen winnen, dezelfde die ook aan terugkerende vluchtelingen wordt gegeven.

‘Veilig Thuis in Zuid-Soedan” wordt financieel mogelijk gemaakt door de Nationale Postcode Loterij. Voor het totale project is € 4.375.000 beschikbaar waarvan in 2007 € 1.545.044 is besteed. Het project heeft een looptijd van 18 maanden en eindigt juli 2008.